Trí huệ người xưa: Biết đủ thì không nhục, biết dừng thì không nguy

Một người nếu muốn được niềm vui, thì phải có trí huệ sống cho những phút giây hiện tại. Quá trình tìm kiếm niềm vui, cũng chính là quá trình không ngừng buông bỏ bản thân mình… Vương Dương Minh một đời trắc trở chông gai, từng bị hoàng đế phạt bốn mươi trượng ngay giữa …
The post Trí huệ người xưa: Biết đủ thì không nhục, biết dừng thì không nguy appeared first on Đại Kỷ Nguyên.

Cảnh giới của bậc quân tử: Người quân tử có 9 điều nên lo nghĩ

Tục ngữ có câu: “Trữ đắc tội quân tử, bất đắc tội tiểu nhân” tạm dịch: Thà đắc tội với người quân tử không nên đắc tội với kẻ tiểu nhân. Tại sao lại nói như vậy? Bởi kẻ tiểu nhân lòng dạ hẹp hòi, luôn đố kị với người khác, còn bậc quân tử …
The post Cảnh giới của bậc quân tử: Người quân tử có 9 điều nên lo nghĩ appeared first on Đại Kỷ Nguyên.

7 điểm dễ dàng phân biệt người quân tử và kẻ tiểu nhân, người hiện đại càng nên biết

Người quân tử luôn là mẫu hình hướng đến của xã hội xưa. Quân tử và tiểu nhân chính là hai vế đối lập nhau như nước với lửa. Chẳng ai muốn làm tiểu nhân để phải nhận sự chê bôi của người đời. Nhưng nhìn thế nào để ra được bậc quân tử và …
The post 7 điểm dễ dàng phân biệt người quân tử và kẻ tiểu nhân, người hiện đại càng nên biết appeared first on Đại Kỷ Nguyên.

Câu chuyện Lão Tử truyền Đạo đã bị bóp méo và hiểu lầm nghiêm trọng ra sao?

Trong lịch sử, vì nhiều nguyên nhân khác nhau, câu chuyện về Lão Tử và cuốn “Đạo Đức Kinh” nổi tiếng thế giới đã bị hiểu nhầm, bóp méo nghiêm trọng. Vào thuở châu Âu vẫn còn chìm trong bóng tối của sự man rợ, thì Trung Hoa với nền văn hóa Thần truyền 5.000 …
The post Câu chuyện Lão Tử truyền Đạo đã bị bóp méo và hiểu lầm nghiêm trọng ra sao? appeared first on Đại Kỷ Nguyên.

Muốn làm nên sự nghiệp lớn phải biết khiêm tốn, kiêu ngạo ắt suy vong

Từ xưa đến nay, phàm là người làm được việc lớn đều có đức khiêm tốn. Triệu Xa thời Tần là một trong những tướng lĩnh khiêm tốn như vậy. Cuối thời Chiến Quốc, nước Tần ngày càng lớn mạnh, thường xuyên mở rộng thế lực sang các nước xung quanh. Năm 270 TCN, nước …
The post Muốn làm nên sự nghiệp lớn phải biết khiêm tốn, kiêu ngạo ắt suy vong appeared first on Đại Kỷ Nguyên.

Bí mật cuộc đời Tưởng Giới Thạch: Nếu đời người không có được hôn nhân mỹ mãn…

Nhiều năm đã trôi qua, nhưng Tưởng Giới Thạch vẫn là một nhân vật đặc biệt trong lịch sử cận đại. Sau khi Tôn Trung Sơn qua đời, Tưởng đã hoàn thành sứ mệnh tiếp nối, bước lên vũ đài chính trị với khát khao cháy bỏng… Nhưng hai bên bờ đại lục lại có …
The post Bí mật cuộc đời Tưởng Giới Thạch: Nếu đời người không có được hôn nhân mỹ mãn… appeared first on Đại Kỷ Nguyên.

Nóng giận là ngọn lửa đốt cháy phúc báo, người càng tài giỏi càng bình thản

Bạn đã bao giờ nổi giận? Có khi nào bạn nhận thấy hậu quả khôn lường do cơn giận mình gây ra? Giận dữ là cơn lốc cuốn đi mọi sự thành công, khiến chúng ta đánh mất nhiều thứ khác. Bạn cứ thử nghĩ xem, mình đã mất đi bao nhiêu yêu thương, làm …
The post Nóng giận là ngọn lửa đốt cháy phúc báo, người càng tài giỏi càng bình thản appeared first on Đại Kỷ Nguyên.

Trí huệ của người xưa: Mỗi ngày tự xét 3 việc của mình

Trí huệ của nhân loại đến từ đâu? “Phản tư” (nghĩ lại) và “phản tỉnh” (xét lại mình) là cội nguồn quan trọng. Socrates, triết học gia của Hy Lạp cổ từng nói: “Sinh mệnh nào chưa từng tự xét lại bản thân mình không đáng để tồn tại”. Tự xét lại bản thân là …
The post Trí huệ của người xưa: Mỗi ngày tự xét 3 việc của mình appeared first on Đại Kỷ Nguyên.

Nước càng sâu chảy càng chậm, người càng trí huệ càng khiêm nhường

Lão Tử nói: “Người không tự cho mình là đúng thì trí óc mới có thể sáng suốt, người không khoe khoang thì công trạng của họ mới có thể được khẳng định, người không kiêu ngạo thì sự nghiệp mới có thể phát triển”. Từ xưa đến nay, phàm là người  làm được việc lớn đều có đức khiêm tốn.
Hai chữ “Khiêm tốn” chứa nội hàm vô cùng sâu sắc. Cổ nhân có câu: “Người khiêm nhường là gốc tích đức”, “Người khiêm nhường có thể đứng trước mọi người, kẻ cậy công ngạo mạn đứng sau mọi người”. Khiêm tốn là mở lòng dung nạp người khác, tôn trọng người khác. Đó cũng là tinh thần không ngừng đạt đến sự hoàn mỹ khiêm nhường như dòng nước, không ngại hạ mình chảy xuống chỗ thấp để dung nạp mọi thứ như biển dung nạp trăm sông.
Khiêm nhường được lòng người
Dương Tử là một nhà triết học nổi tiếng thời Chiến quốc. Một đêm, ông trú chân tại một nhà trọ. Trong nhà trọ cũng có hai cô nương thuê phòng, một người nhan sắc tuyệt trần, người kia thì dung nhan có phần kém cỏi. Tuy nhiên mọi người lại rất tôn trọng người phụ nữ kém xinh đẹp, đối xử với cô như một tiểu thư đài các, còn đối với cô nương xinh đẹp họ lại tỏ ra xem thường.
Dương Tử ngạc nhiên, không hiểu tại sao, bèn đi hỏi người hầu phòng. Người hầu phòng thì thào: “Cô nương xinh xắn kia luôn cho mình xinh đẹp hơn người, nhưng tôi chẳng thấy cô ta đẹp ở chỗ nào. Còn cô nương kém xinh xắn kia luôn cảm thấy mình khó coi, nhưng tôi chẳng thấy cô ấy xấu gì cả”.
Dương Tử im lặng một lúc rồi buột miệng: “Tôi hiểu rồi, làm điều tốt nhưng luôn khiêm tốn không nhận là mình đã làm, cách cư xử đó dù ở đâu cũng được mọi người ủng hộ, yêu mến”. Quả đúng như Lão Tử nói: “Ta không tranh, nên thiên hạ không tranh với ta”.
Dương Tử là một nhà triết học nổi tiếng thời Chiến quốc. (Ảnh: vi.wikipedia.org)
Càng khiêm nhường, càng được tôn kính
Mở đầu cuốn “Nghiêu Điển – Thượng Thư” có mô tả Vua Nghiêu như sau: “Duẫn, cung, khắc, nhượng, được tứ phương ca ngợi, được lòng hết thảy trên dưới. Ước thúc đạo đức tốt đẹp, gần gũi cửu tộc. Bình ổn bách tính, hòa thuận vạn bang”. Duẫn, cung, khắc, nhượng tức là bốn đức tính thành tín, cung kính, thiện năng, khiêm nhường.
Trong bốn loại mỹ đức này, đức tính khiêm tốn của Vua Nghiêu được đề cao nhất. Tuy là bậc kỳ tài nhưng ông vẫn cho rằng mình chưa đủ tài năng đức độ, chỉ lo mai một nhân tài, thường vào núi sâu rừng già tra xét cẩn thận lại chính mình, cầu người hiền học đạo, trước sau ông từng bốn lần nhượng lại ngôi Thiên tử cho những nhân sĩ hữu đạo nổi tiếng là Phương Hồi, Thiện Quyển, Phi Y, Hứa Do.
Đường Nghiêu từng nói: “Người trong thiên hạ, người vì việc công, phàm đều là người chí công vô tư, là bậc hiền giả đáng được suy tôn, là người thực thi đại đạo của thiên hạ. Ta đức mỏng tài mọn, chỉ lo phạm lỗi với chúng sinh”. Nhiều nhân sỹ hiền đức thấy Nghiêu khiêm nhường cung kính như vậy, vô cùng tán thán: “Một lòng lo cho dân như vậy, hèn chi thần dân tung hô là Trời Nghiêu”.
Sau này ông khước từ chức đi ẩn cư học Đạo và nhường ngôi cho Vua Thuấn. Vương Dương Minh thời Minh nói: “Sở dĩ Nghiêu Thuấn có thể là Thánh nhân, chính vì sự khiêm nhường đến cảnh giới chân thành nhất, cũng chính là ‘duẫn cung khắc nhượng, ôn cung duẫn tắc”. Có thể thấy đạo người quân tử chính là dùng đức khiêm nhường mà dung nạp người khác, luôn luôn nghĩ đến người khác trước.
Đức khiêm nhường thụ phúc
Trong “Dịch Thư” có nói: Đạo lý của trời, bất luận thế nào, mọi sự kiêu ngạo tự mãn, sẽ khiến cho người đó phải chịu thiệt thòi, còn người khiêm tốn sẽ được nhiều lợi ích, hơn nữa khiêm nhường và kiêu ngạo, cũng là ranh giới giữa phúc và họa.
Vào Thời Minh, khi Viên Liễu Phàm cùng chín người trong huyện đi thi tiến sĩ, trong đó có một vị tên là Đinh Kính Vũ, tuy trẻ tuổi nhất nhưng là người khiêm nhường biết trọng lễ tiết. Viên Liễu Phàm liền bảo với Phí Cẩm Pha rằng: “Đinh Kính Vũ năm nay nhất định thi đỗ tiến sỹ”. Phí Cẩm Pha nói: “Làm sao mà biết được?”.
Nước càng sâu càng tĩnh. (Ảnh: dkn.tv).
Viên Liễu Phàm đáp rằng: “Khiêm nhường được phúc. Anh xem xem trong mười người chúng ta, có ai khiêm tốn bằng Đinh Kính Vũ, luôn giữ chữ tín, cung cung kính kính, trước đám đông, cậu ấy không kiên quyết giữ thành kiến của mình, có thể lắng nghe và tôn trọng ý kiến của người khác mà không hề tỏ chút kiêu ngạo. Dù là chuyện rất nhỏ, cậu ấy cũng nghĩ cho người khác, vì thuận tiện cho người khác, điều này quả thực khó có được! Một người có thể đạt được cảnh giới cao như vậy, Thần linh cũng sẽ bảo hộ cậu ấy, sao có thể có đạo lý thi trượt được!”. Quả thực đến lúc công bố bảng vàng, Đinh Kính Vũ đã thi đỗ.
Con người khi khiêm tốn, nỗ lực đề cao làm điều nhân đức, thì sự nghiệp sẽ thăng tiến. Người khiêm nhường thì cảnh giới tư tưởng không ngừng thăng hoa như đạo lý nhật tân: “Cẩu nhật tân, nhật nhật tân, hựu nhật tân” (Đối mới mỗi ngày, ngày ngày đổi mới, lại đổi mới mỗi ngày). Khiêm nhường là “phép tắc của trời đất”, có thể như nước bao dung và thiện hóa tất cả vạn sự vạn vật trên thế gian.
Chân Tâm

Xem thêm:

Vì sao người xưa xem trọng nhẫn nhục, luôn lấy đại cục làm trọng?

Xưa nay mấy ai làm nên việc lớn mà không thực hành chữ “Nhẫn”! Những câu chuyện nổi tiếng về khả năng nhẫn nhịn của các anh hùng trong lịch sử là một minh chứng cho điều đó. 
nói rằng: “Việc nhỏ không nhẫn, tất loạn việc lớn”, hay: “Bậc quân tử không có tranh giành”. Lão Tử cũng nói: “Thiên Đạo không tranh mà Thiện thắng, không nói mà Thiện ứng”. Phật gia cũng giảng: “Trong sáu phép độ và hàng vạn phương pháp tu hành, ‘Nhẫn’ là đệ nhất”. Nho gia nhấn mạnh vào sự thần thánh bên trong, Đạo gia nhấn mạnh vào gìn giữ sự nhu hòa, Phật gia giảng từ bi với tất cả chúng sinh. Tất cả đều mang theo nội hàm về chữ “Nhẫn”. Lùi một bước, biển rộng trời cao. Có khả năng “Nhẫn” thì mọi sự tất thành.
Trong “Luận Ngữ” ghi lại Khổng Tử nhắc nhở Tử Lộ (một môn đồ của Khổng Tử) như sau: “Hàm răng cương ngạnh nên mới dễ bị gẫy, cái lưỡi mềm mại nên mới dễ bảo tồn. Nhu nhuyễn nhất định thắng cương ngạnh, nhỏ yếu mà lại chiến thắng cường đại. Ham tranh đấu nhất định sẽ bị tổn thương, một mực khoe dũng nhất định sẽ dẫn tới diệt vong. Thái độ căn bản để làm mọi chuyện là: Nhẫn nhịn là tốt nhất”. Nhẫn là pháp bảo để tu thân và xử thế. Khổng Tử từng khuyên Tử Lộ rằng: “Trăm hành chi bản, nhẫn làm đầu”. 
Nhẫn không phải là thuận theo không nguyên tắc, cũng không phải biểu hiện của nhu nhược. Thường người có chí có đức, mới có thể bao dung điều người khác không thể bao dung. Khi bị người khác làm nhục, vẫn có thể cung kính khiêm tốn, tu tỉnh bản thân, mà không sinh ra tâm oán hận hay phẫn nộ. Người xưa thường dùng ý chí rộng rãi như vậy làm nguyên tắc đối nhân xử thế.
Khổng Tử từng khuyên Tử Lộ rằng: “Trăm hành chi bản, nhẫn làm đầu”. (Ảnh: biography.com)
Tướng soái Khấu Tuân nhẫn nhục lấy đại cục làm trọng
Khấu Tuân là vị tướng soái thời Đông Hán, được Quang Vũ Hoàng đế nể trọng. Ông không những thông hiểu kinh thư, mà còn là người luôn tu dưỡng đức hạnh, tại triều đình rất có danh tiếng. Ông gặp chuyện có thể nhẫn nhục nhượng bộ, không kể thù riêng, luôn luôn lấy đại cục làm trọng.
Khi đảm nhiệm chức Thái thú tại Toánh Xuyên, đã xử tử tại chỗ một thuộc hạ của một tướng lĩnh tên là Cổ Phục vì phạm tội giết người. Vì thế Cổ Phục cảm thấy rất sỉ nhục, lúc từ Nhữ Nam trở về đi ngang qua Toánh Xuyên, nói với người bên cạnh rằng: “Ta và Khấu Tuân đều là tướng soái, nhưng giờ bị hắn hãm hại, đại trượng phu làm sao để bị người ta khi dễ mà lại không cùng hắn nhất định phân cao thấp? Lần này gặp được Khấu Tuân, ta nhất định phải giết hắn”.
Khấu Tuân nghe nói xong thì không muốn gặp Cổ Phục. Cốc Sùng nói: “Cốc Sùng tôi là tướng lĩnh, có thể mang kiếm hầu bên cạnh, nếu đột nhiên có chuyện gì, có thể ngăn chặn được”.
Khấu Tuân liền nói: “Không được. Trước kia Lạn Tương Như không sợ Tần vương, nhưng lại khuất phục Liêm Pha, đó là vì quốc gia. Nước Triệu nhỏ bé, lại có người hiểu biết đạo lý như thế, ta làm sao có thể quên được?”. Vì thế đã ra lệnh cho các huyện sở tại hầu hạ bọn người Cổ Phục cho thật tốt, còn Khấu Tuân thì cố ý mượn cớ né tránh ông ta. Cuối cùng bọn người Cổ Phục đều uống rượu say, không truy tìm Khấu Tuân nữa mà rời đi.
Khấu Tuân phái người báo cáo chuyện vừa xảy ra cho Quang Vũ Hoàng đế biết. Quang Vũ Hoàng đế bèn triệu kiến Khấu Tuân, vừa vào cung đã thấy Cổ Phục ở đó trước rồi lại muốn né tránh. Quang Vũ đế nói với ông: “Thiên hạ còn chưa có yên ổn, hai hổ làm sao có thể tranh đấu riêng tư đây? Hôm nay ta tới giảng hòa”. Thế là 3 người cùng nói chuyện hết sức vui vẻ. Cuối cùng hai người kết làm bạn tốt, chào từ biệt nhau rồi về nhà.
Khi gặp chuyện mà không không thể nhẫn nhục nhượng bộ thì sẽ dẫn đến tai họa, hỏng việc hại người. Sử sách bình luận về Khấu Tuân như sau: “Khổng Tử nói: ‘Bá Di, Thúc Tề, không nhớ thù xưa, cho nên có ít kẻ thù’. Khấu Tuân là một ví dụ điển hình”.
Hành vi của Khấu Tuân không phải là trốn tránh sợ hãi, mà là tầm nhìn sâu rộng, là biểu hiện của người có đức hạnh và có thể hoàn thành việc lớn. Bởi nhượng bộ được, nên cuối cùng mối thù giữa ông và Cổ Phục có thể được hóa giải, hai người từ kẻ thù trở thành bạn hữu, cùng nhau giúp vương triều Đông Hán thống nhất được Trung Nguyên.
Tể tướng Hàn Kỳ nhẫn việc nhỏ để làm việc lớn
Hàn Kỳ là tể tướng thời Bắc Tống. Tính tình của Hàn Kỳ rất chất phác và đôn hậu, lòng dạ rộng rãi, luôn khoan dung độ lượng đối xử với mọi người. Ông từng nói: “Việc lớn muốn thành phải nhẫn việc nhỏ”. Vào thời Hàn Kỳ đóng quân tại Định Châu, có một lần ông đang ngồi viết thơ vào buổi tối nên đã gọi một binh sĩ cầm một ngọn nến đứng bên cạnh ông để chiếu sáng.
Binh sĩ này đứng cầm nến nhưng mắt lại nhìn đi chỗ khác, không ngờ nến bị nghiêng và đổ xuống đầu làm cháy tóc của Hàn Kỳ. Hàn Kỳ chỉ dùng ống tay áo dập lửa và lại tiếp tục viết thơ. Một lát sau, ông phát hiện binh sĩ cầm nến ban nãy đã được đổi thành người khác. Bởi vì, cấp trên của binh sĩ ban nãy sợ bị trách phạt nên đã cho đổi người. Hàn Kỳ thấy vậy lập tức nói: “Không cần đổi, bây giờ cậu ấy đã biết cầm nến rồi!”. Từ đó về sau, quan binh trong quân đoàn đều hết sức bội phục lòng bao dung độ lượng của Hàn Kỳ.
Lúc Hàn Kỳ đóng quân ở Đại danh phủ, có người biếu ông hai chiếc cốc ngọc quý giá, nói rằng đó là bảo vật có một không hai trên thế gian. Hàn Kỳ liền dùng bạch kim để cảm tạ người biếu ngọc. Ông rất yêu thích hai chiếc chén ngọc này, mỗi khi có tiệc chiêu đãi khách, ông đều cho người mang chén ngọc ra để trưng bày cho mọi người cùng được thưởng thức.
Cổ nhân dạy rất phải: “Người khoan dung không phải là kẻ ngốc, kẻ ngốc không giống như người khoan dung”. (Ảnh: blogrollcenter.com)
Một hôm, Hàn Kỳ tiếp một số quan lại quản lý về thủy vận, ông đã dùng hai chiếc chén ngọc này để mời khách quý uống rượu. Nhưng đột nhiên một người hầu lại đụng phải cái bàn và làm hai chiếc chén ngọc rơi vỡ. Những vị khách đều giật mình còn người hầu kia thì vô cùng sợ hãi và đã sẵn sàng chấp nhận chịu sự trừng phạt.
Hàn Kỳ khi ấy sắc mặt không thay đổi, cười và nói với những vị khách: “Sự tồn vong của bất kể vật nào đều là có quy luật!”. Sau đó ông lại quay sang nói với người hầu rằng: “Ngươi là do sơ xuất mà gây nên, thực sự không phải ngươi cố ý, có ai mà không sơ suất đâu?”. Tất cả những người chứng kiến đều bội phục đức hạnh và lòng khoan dung của ông mãi không thôi.
Cổ nhân dạy rất phải: “Người khoan dung không phải là kẻ ngốc, kẻ ngốc không giống như người khoan dung”. “Nhẫn được thì Nhẫn, kiềm chế được thì phải kiềm chế. Không Nhẫn không kiềm chế được, việc nhỏ thành việc lớn”. Tất cả đều nói với chúng ta đạo lý sâu sắc rằng “Lùi một bước, biển rộng trời cao, nhường ba phân trời quang mây tạnh” vậy.
Chân Tâm

Xem thêm: