Giải pháp cho BOT Cai Lậy: Khó gỡ ‘nút thắt’ 300 tỷ

Đến thời điểm hiện tại, đã có 3 phương án được Bộ GTVT đưa ra để gỡ điểm nóng BOT Cai Lậy. Tổng cục Đường bộ Việt Nam cũng nghiên cứu thêm phương án thứ tư được các chuyên gia giao thông “hiến kế”. Điểm chung của 4 phương án đều tập trung giải quyết nút thắt 300 tỷ.
Đủ 300 tỷ mới đi

Ngày 4/12, sau cuộc họp thường trực Chính phủ, Bộ Giao thông vận tải (Bộ GTVT) đã đưa ra 3 phương án để giải quyết vấn đề tại BOT Cai Lậy. Theo đó, phương án 1 là giữ nguyên trạm như hiện nay, có biện pháp bổ sung (nếu cần thiết) để đảm bảo việc thu giá dịch vụ.
Với phương án 2, Bộ GTVT dự tính xây dựng thêm trạm trên tuyến tránh, thu giá dịch vụ hoàn vốn đầu tư cho cả tuyến tránh và phần đầu tư trên QL1 hiện hữu.
Nếu thực hiện phương án 3, trạm BOT Cai Lậy sẽ được di dời về tuyến tránh, Nhà nước hoàn trả phần kinh phí đầu tư trên QL1 hiện hữu, có thực hiện điều tiết phân luồng giao thông. Trường hợp phương án tài chính không hiệu quả, tính toán kinh phí cần thiết Nhà nước hỗ trợ để đảm bảo khả thi về tài chính.
Ở ba phương án trên, phương án 3 tính đến việc lập tức di dời vị trí của trạm thu phí hiện tại. “Điều kiện cần” đầu tiên để thực hiện phương án này, đó là Nhà nước phải hoàn trả số tiền 300 tỷ mà nhà đầu tư bỏ ra cải tạo, nâng cấp QL1. Trong khi đó, theo phương án 1 và 2, nhà đầu tư sẽ tự thu phí để hoàn số tiền này. “Điều kiện cần” để thực hiện 1 trong hai phương án trên, đó là lòng dân đồng thuận.
Phương án 3 được nhiều người ủng hộ vì đưa trạm thu phí về đúng vị trí, lấy lại niềm tin của người dân; song việc sử dụng ngân sách bù 300 tỷ cho nhà đầu tư đã gây ra những tranh luận trái chiều. Một số ý kiến cho rằng, Nhà nước xuất ngân sách cho BOT Cai Lậy là khó khả thi ở thời điểm hiện tại. Bên cạnh đó, còn có lo ngại, điều này sẽ tạo tiền lệ xấu là Nhà nước phải “chạy” theo bù tiền sửa sai cho các dự án BOT.
Theo Tổng cục Đường bộ Việt Nam, còn một phương án “gỡ khó” được chuyên gia giao thông đề xuất mà đơn vị này đang nghiên cứu, đánh giá và tính toán ưu, nhược điểm. Cụ thể, phương án thứ tư đề xuất vẫn đặt trạm ở vị trí hiện tại và thực hiện thu phí đủ số vốn 300 tỷ đồng mà nhà đầu tư bỏ ra để nâng cấp cải tạo QL1 đoạn qua thị xã Cai Lậy, sau đó sẽ thực hiện di dời trạm về tuyến tránh.
Đủ sức thuyết phục?
Theo các chuyên gia giao thông, điểm hay dễ thấy nếu thực hiện phương án 4, đó là Nhà nước sẽ không phải xuất 300 tỷ trả nợ. Đương nhiên, điều này giảm gánh nặng cho ngân sách; song, cũng có nghĩa áp lực tiếp tục dồn lên Bộ GTVT, nhà thu phí và các đơn vị liên quan. Trước hết, các đơn vị này sẽ phải trả lời câu hỏi của người dân: để thu đủ 300 tỷ, sẽ cần thời gian bao lâu?
Trên thực tế, việc hai lần trạm BOT này đóng barie thu phí rồi lập tức phải xả trạm trong tháng 8 và cuối tháng 11 khiến ngay nhà đầu tư cũng chưa thể có con số tham chiếu để tính toán chính xác lượng xe, doanh thu theo lượt, tháng, quý. Bài toán thời gian hoàn phí nâng cấp QL 1A qua thị xã Cai Lậy dựa trên doanh thu thực tế là khó có câu trả lời chính xác ở thời điểm này.
Tuy nhiên, căn cứ theo hợp đồng đầu tư xây dựng công trình quốc lộ 1 đoạn tránh thị trấn Cai Lậy và tăng cường mặt đường đoạn km1987+560 đến km2014 tỉnh Tiền Giang theo hình thức BOT, thì Dự án có tổng mức đầu tư là 1.398,18 tỷ đồng. Cùng với việc trạm đặt trên quốc lộ 1 để thu phí cả 2 dòng phương tiện đi trên tuyến tránh và quốc lộ 1, thời gian thu phí hoàn vốn được Bộ GTVT dự kiến khoảng 10 năm.
Như vậy, nếu thực hiện theo phương án tài chính ban đầu, để thu được 300 tỷ, nhà đầu tư tuyến đường này phải cần không dưới 2 năm.
Nói cách khác, muốn mang 300 tỷ về cho BOT Cai Lậy hoàn vốn dự án cải tạo, nâng cấp QL1, Bộ GTVT và nhà đầu tư sẽ phải thuyết phục được người dân vui vẻ đóng mức phí hiện hành trong hơn 700 ngày tới.
Với tình hình căng thẳng như vừa qua, đó sẽ là nhiệm vụ khó khăn đặt lên bất kỳ nhà thương thuyết nào khi họ dám thẳng thắn đối thoại với người dân và tài xế vùng BOT Cai Lậy.
Thanh Thanh

Xem thêm: